18:00 ICT Thứ tư, 12/12/2018
Rss Feed

Trí thức Khoa học Công nghệ tỉnh Hải Dương với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0

Đăng lúc: Thứ ba - 04/12/2018 15:08 - Người đăng bài viết: Cộng tác viên

 

Cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang diễn ra rất nhanh đòi hỏi tính sáng tạo, chủ động của các nhà quản lý, nhà khoa học, trí thức, doanh nghiệp. Để bắt được “chuyến tàu 4.0” này, những trí thức Hải Dương cần có tâm thế chủ động nhập cuộc, chấp nhận xem xét cái mới, cái khác biệt và chấp nhận sự bài bản, kỷ luật cao.

quang cảnh hội  thảo

quang cảnh hội thảo

Đó là kết luận tại hội thảo khoa học: “Trí thức tỉnh Hải Dương với cuộc cách mạng công nghiệp 4.0” do Liên hiệp các hội Khoa học và Kỹ thuật (Liên hiệp Hội) tỉnh Hải Dương tổ chức ngày 29/11/2018.

Đồng chí Lưu Xuân Lâm, Phó Chủ tịch Liên hiệp Hội Hải Dương chủ trì hội thảo. Hội thảo thu hút sự quan tâm của nhiều đại biểu đại diện cho các sở, ban, ngành của tỉnh; các nhà nghiên cứu, nhà khoa học; đại diện các hội thành viên đến dự.

Tại Hội thảo có 7 tham luận được trình bày nhằm đánh giá thực trạng, đưa ra những giải pháp giúp tỉnh tiếp cận, thích ứng hiệu quả trong bối cảnh cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Hội thảo là diễn đàn khoa học để các chuyên gia, giới trí thức chia sẻ, tiếp cận và hiểu biết rõ hơn vai trò của mình trong “Cuộc cách mạng công nghiệp 4.0”, để xác định được thực trạng và giải pháp giải quyết những thách thức, đón đầu, phát huy tiềm năng, thế mạnh của tỉnh về nguồn nhân lực, giới trí thức của tỉnh.

Chúng ta đang nói về cách mạng công nghiệp 4.0 (CMCN4.0) ở ngay thời kỳ đầu của cuộc cách mạng này với cả sự kỳ vọng và niềm sợ hãi. Kì vọng vào sự phát triển mà nó có thể mang lại và sợ hãi bị tụt hậu, bị phá hủy nhiều ngành nghề đang thịnh hành, dẫn tới mất việc làm ở nhiều ngành,... Dù vì bất kể một viễn cảnh nào thì việc chủ động đón nhận CMCN4.0 hoặc cao hơn nữa là góp phần thúc đẩy nó là rất đáng khích lệ tại Việt Nam.

Có lẽ phải quên nỗi sợ hãi rằng CMCN4.0 sẽ làm cho ngành này, ngành kia mất việc làm, vì lịch sử các cuộc cách mạng đã chứng minh một thực tế rằng có nhiều việc làm, nhiều ngành, hay nhiều doanh nghiệp bị mất đi, nhưng còn nhiều hơn như thế những công việc mới. Và tại sao phải lo lắng vô ích trong khi mục tiêu của các cuộc CMCN là để giải phóng sức lao động, tăng năng suất lao động. Người lao động được nghỉ ngơi nhiều hơn, làm việc bớt nặng nhọc và có mức sống cao hơn. Chúng ta còn nhớ cái bàn tính bằng gỗ của người kế toán cách đây không lâu, có phải việc chuyển đổi máy vi tính và phần mềm giúp làm quá nhanh, quá chính xác dẫn đến mất việc của người kế toán hay không? Có cần phải lo lắng các máy giặt vì nó làm mất công việc giặt giũ của các bà vợ không?

Mặt khác, dù là chủ động hay bị động đón nhận thì các cuộc CMCN vẫn sẽ đến với tất cả các quốc gia, do hoàn cảnh lịch sử mà nó đến nhanh hay chậm nhưng không thể cưỡng lại nó. Thực tế đã chứng minh, ở từng thời kỳ, quốc gia nào đón CMCN sớm thì quốc gia đó sẽ có cơ hội hơn và ít thất nghiệp hơn.

Nhìn vào lịch sử các cuộc CMCN chúng ta thấy rõ điều đó và chúng ta đã tiếp cận những lần CMCN đó như thế nào?

- CMCN lần thứ nhất diễn ra vào khoảng cuối thế kỷ 18 đến nửa đầu thế kỷ 19 đã ảnh hưởng sâu rộng nhất là ở Tây Âu và Bắc Mỹ và đó là những khu vực có những quốc gia giàu nhất thế giới. Việt Nam và rất nhiều quốc gia khác kể cả Đông Âu gần như đứng ngoài cuộc, hoặc bị động đón nhận. Không phải quốc gia nào cũng có thái độ tích cực chấp nhận lần CMCN này vì nhiều lý do, ngay tại Đông Âu một số quốc gia như Hungary hay Nga cũng dè dặt chấp nhận với những nỗi lo mất việc làm hoặc giảm sự thống trị của giới cầm quyền. Việt Nam có lẽ phải tới đầu thế kỷ 20 mới thụ động tiếp nhận một phần nào của CMCN lần thứ nhất và có những sản phẩm còn được sử dụng tới tận cuối thế kỷ 20 như đầu máy hơi nước và hệ thống đường sắt. Ở Hải Dương có lẽ vẫn thấy rõ cuộc CMCN lần thứ nhất này ở khu gần ga Hải Dương có những tiếng còi, tiếng xì hơi của đầu máy hơi nước cũ kỹ vào những năm chín mươi của thế kỷ trước.

- CMCN lần thứ 2: Diễn ra khoảng năm 1870 đến măn 1914 khi chiến tranh lần thứ nhất xảy ra. Đó là giai đoạn tăng trưởng nhờ vào sử dụng điện. Mở rộng các ngành mới như thép, dầu, sử dụng điện để sản xuất hàng loạt. Tiến bộ kỹ thuật lớn trong giai đoạn này là điện thoại, bóng đèn, đĩa hát, động cơ đốt trong.

 Những quốc gia chủ động trong CMCN lần thứ 2 vẫn chủ yếu là Châu Âu, Bắc Mỹ. Ở Châu Á, xuất hiện Nhật Bản đã chủ động tiếp cận CMCN này.

Việt Nam và cả Trung Quốc nằm trong số các nước đứng ngoài cuộc hoặc thụ động tiếp nhận thành quả của CMCN lần 2 nhưng thời gian bị  lùi lại xa hơn. Và chúng ta nằm trong những nước nghèo, lạc hậu, thu nhập thấp.

- CMCN lần 3 có thể nói bắt đầu từ những năm 1960 và kết thúc vào khoảng 1997 khi mà cuộc khủng hoảng tài chính Châu Á diễn ra. Được xem là cuộc cách mạng kỹ thuật số, bao gồm: Máy tính cá nhân, internet, công nghệ thông tin và mạng xã hội.

Các quốc gia đã chủ động trong cuộc CMCN lần 2 một lần nữa có nền tảng để tự tin bước vào cuộc CMCN lần 3. Kể đến hàng đầu là những nước công nghiệp phát triển G7, một số quốc gia đã chủ động tiếp cận và thành công như Hàn Quốc, Singapore, Malaysia, Trung Quốc, một số nước Đông Âu,... và họ đã trở nên giàu có thu nhập cao, tỷ lệ thất nghiệp thấp.

Việt Nam do hoàn cảnh lịch sử chiến tranh, khắc phục hậu quả chiến tranh và mới bắt đầu đổi mới nên có thể nói vẫn đứng ngoài, thụ động tiến nhận CMCN lần 3 và chúng ta vẫn thuộc những nước công nghiệp lạc hậu, thu nhập thấp.

- CMCN lần thứ 4: Diễn ra vào đầu thế kỷ 21 với nền tảng từ cuộc Cách mạng Kỹ thuật số. Các lĩnh vực chính phát triển đã nêu trong khái niệm CMCN4.0 của Klaus Shwab. Những nước đi đầu vẫn là các quốc gia ở Tây Âu, Bắc Mỹ và Đông Bắc Á bao gồm Trung Quốc nổi lên là quốc gia hàng đầu về ứng dụng CMCN4.0.

Tại Việt Nam, Chính phủ đã nhận ra được tầm quan trọng của việc chủ động đón nhận và ứng dụng CMCN4.0, coi đây là một cơ hội lớn để canh tân quốc gia. Qua việc phân tích về bốn cuộc CMCN đã và đang diễn ra cho thấy, mỗi cuộc cách mạng đều là nền tảng quan trọng cho cuộc cách mạng sau, mỗi một lần thay đổi thì năng suất lao động đều được cải thiện lớn. Các cuộc cách mạng vừa có tính kế thừa vừa có tính đan xen lẫn nhau trong giai đoạn quá độ. Các quốc gia có thái độ chủ động về chấp nhận xu thế của  cuộc CMCN đều là những quốc gia giàu có và tiến bộ.

Việt Nam có thể nói đã ba lần lỡ hẹn trong các cuộc CMCN trước đây, chúng ta đã hoặc đứng ngoài cuộc hoặc thụ động. CMCN4.0 thật sự là một cơ hội cho Việt Nam. Tuy nhiên phát biểu tại diễn đàn Quốc hội sáng 25/5/2018, đại biểu Vũ Tiến Lộc, Chủ tịch Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) cho rằng nhiều vấn đề mang tính cơ cấu của nền kinh tế mới chỉ được nhận diện mà chưa có phương án giải quyết căn cơ. "Trong lĩnh vực chuyển đổi mô hình tăng trưởng, có lẽ chúng ta là một trong những quốc gia nói nhiều nhất về 'cách mạng 4.0', nhưng nếu các chính sách về giáo dục, khoa học và công nghệ không có những thay đổi căn bản thì lấy đâu ra nguồn nhân lực và phát minh, sáng chế để khởi nghiệp, để ứng dụng vào sản xuất kinh doanh", ông Lộc nói.

Một điều rất quan trọng nhưng lại rất đáng tiếc lại chưa được nghiên cứu đầy đủ chính là thái độ của con người trong từng cuộc cách mạng đã qua, nhất là CMCN 4.0 này. Để “bắt” được chuyến tàu 4.0 này chúng ta rất cần phải có một số thái độ tích cực, trong đó chủ yếu phải được tính đến như sau:

Chấp nhận sự phá hủy sáng tạo

Cách mạng là việc xóa bỏ cái cũ để thay thế bằng cái mới tiến bộ hơn. Cách mạng công nghiệp là việc chứng nhận sáng tạo, sáng tạo luôn song hành với sự phá hủy. Phá hủy lốt sản xuất cũ, phá hủy bỏ đi cách quản lý, quản trị cũ, thay thế bằng cái mới. Đó gọi là sự phá hủy sáng tạo.

 Ở ngành bưu chính, kể từ khi có Email phát triển thì lượng nguồn gửi thư, dùng tem đang giảm dần về số lượng, khối lượng và họ đang phải vật vã chuyển mình sang ngành dịch vụ logistic khác. Thứ nữa ngành báo giấy và nhà máy in giấy ngày một thu hẹp. Sự xuất hiện báo điện tử và smart phone hầu như đã chấm dứt nghề bán báo dạo một thời phát triển. Nếu ngành báo chí không chấp nhận sự phá hủy sáng tạo, có khi họ đề xuất Chính phủ cấm báo điện tử???

Thái độ chấp nhận sự phá hủy sáng tạo là một thái độ rất quan trọng không chỉ đối với một chính phủ, một tổ chức, một doanh nghiệp và là của cá nhân lao động. Lỗi lầm lớn nhất của mọi người là tránh những hoàn cảnh mà mình nghĩ có thể có sai phạm. Nhà khoa học vũ trụ Stephen Hawking thậm chí đã từng nói: Lần sau nếu ai đó phàn nàn rằng bạn đã mắc sai lầm, hãy nói với họ rằng có lẽ đó là điều tốt. Bởi nếu không có những lỗi lầm, thì cả tôi và bạn đều đã không tồn tại.

Chủ động tham gia

Chúng ta và nhiều lao động của nhiều quốc gia như phân tích ở trên đã đứng ngoài và thụ động tiếp nhận 3 cuộc CMCN trước và đã thấy cái giá phải trả là sự nghèo đói, lạc hậu. Đói nghèo lạc hậu của quốc gia tức là lạc hậu đói nghèo của từng gia đình, từng lao động. Vì vậy, cần phải chủ động tham gia CMCN 4.0 bằng những việc làm sáng tạo chỉ tiêu cụ thể cho từng công việc cụ thể. Một thái độ sáng tạo là nguồn nhiên liệu cho sự tiến bộ và phát triển. Một thái độ chủ động, tích cực giống như nam châm thu hút những kết quả tốt đẹp. Cũng Stephen Hawking đã nói: Tôi chỉ là một đứa trẻ không bao giờ lớn. Tôi không ngừng đặt những câu hỏi như “tại sao” và “như thế nào”. Đôi lúc, tôi tìm được câu trả lời.

Chấp nhận xem xét cái mới, cái khác biệt

Chúng ta nên từ bỏ chủ nghĩa thói quen, kinh nghiệm. Không phải chỉ xin cho được một công việc rồi cho rằng thế là có nghề rồi an nhàn tận hưởng. Khái niệm về công việc mà chúng ta đang biết sẽ mất đi, thay vào đó là một người làm nhiều việc. Quan trọng hơn, đã đến lúc chúng ta phải chấp nhận, tài năng, tri thức sẽ là yếu tố quan trọng của sản xuất, hơn cả yếu tố vốn. Tài năng luôn đi kèm với sự khác biệt (cái mới, thậm chí với cái không giống ai), vì vậy đứng trước sự khác biệt luôn cần phải có thái độ trân trọng để xem xét bởi cái khác biệt luôn có thể đem lại sự cải tiến. Sớm muộn gì người thắng cuộc vẫn là người biết nghĩ họ có thể. Quan trọng nhất lại chính là không phải là tốt hơn hay kém hơn mà là sự khác biệt. Thời đại 4.0 đòi hỏi thay đổi suy nghĩ để thích ứng, để phát triển từng ngày, từng giờ, mà suy nghĩ hình thành nên hành động, hành động hình thành thói quen, thói quen hình thành tính cách, tính cách hình thành số phận. Ngay các hệ thống giáo dục cũng rất cần phải thay đổi, liệu Việt Nam hiện có đang giảng dạy quá nhiều kiến thức mà chưa xem trọng phần kỹ năng và thái độ hay không?

Chấp nhận sự bài bản, kỷ luật cao 

CMCN 4.0 không có chỗ cho sự cảm tính, thiếu trung thực vì mọi dữ liệu đều được số hóa và theo dõi lịch sử. Một câu chuyện rất nên kể ra ở đây, bởi bản thân câu chuyện hơn cả một lời cảnh báo rất có giá trị. Đó là có một công nhân rất giỏi tay nghề làm việc ở một doanh nghiệp Hàn Quốc đầu tư vào miền Bắc của Việt Nam (doanh nghiệp FDI). Người công nhân ngày biết mình giỏi tay nghề nên ra “yêu sách” đòi Giám đốc liên tục tăng lương, đến một mức giới hạn là 3000 đô la/tháng, người Giám đốc nói không thể thương lượng được nữa, vì không thể trả lương cao hơn được nữa. Người công nhân ấy bỏ việc và tự tin vào một doanh nghiệp cũng của Hàn Quốc tại miền Nam với ước muốn sẽ có lương cao hơn. Điều không ngờ đến là vị Giám đốc doanh nghiệp ở miền Nam nói không thể tiếp nhận được người công nhân này, lý do Anh không phải là người tốt, Anh đã ép doanh nghiệp chúng tôi trả lương vượt quá khả năng! Thì ra dữ liệu về lao động đã được chia sẻ trong hệ thống của những doanh nghiệp Hàn Quốc tại Việt Nam. Từ đây, chúng ta hiểu thêm rằng, tại sao người ta lại nâng niu, giữ gìn bằng được, ngày đêm bồi đắp từ thương hiệu quốc gia, đến từng địa phương, cơ quan, đơn vị, đến thương hiệu từng cá nhân đến thế, bởi nếu không thì sẽ không được chấp nhận ở bất cứ đâu, vì bất cứ lý do gì!

Thái độ là tất cả

Trong bất cứ nghề nghiệp nào, ba yếu tố cần thiết để thực thi nghề nghiệp là kiến thức chuyên môn, kỹ năng hành nghề và thái độ nghề nghiệp. Nhưng yếu tố được đánh giá cao nhất là yếu tố thái độ, yếu tố giúp thành công trong nghề nghiệp cũng như trong cuộc sống. Những tảng băng ở miền Bắc hoặc Nam cực, chỉ có 10% của tảng băng là được nhìn thấy, còn 90% của nó nằm chìm bên dưới của biển cả. Tương tự như tảng băng, ở từng con người, phần người khác biết 10%, đó là kiến thức và kỹ năng. Phần người khác ít biết là thái độ, chiếm đến 90%. Nói một cách khác, người khác biết về hành vi trong khi họ có thể không biết về những giá trị, những chuẩn mực, những phê phán, những động lực, đạo đức và niềm tin. Trong khi chính những điều này làm nên thái độ của con người và nó tác động đến hành vi của chúng ta. Vì thế, với CMCN 4.0, hãy quan tâm số một tới thái độ, hãy thay đổi.

Trong thời gian qua, đội ngũ trí thức ở Hải Dương đã góp phần tích cực trong việc đẩy mạnh áp dụng các tiến bộ của khoa học và công nghệ vào sản xuất. Có thể kể đến tiến bộ về khoa học được áp dụng để chọn tạo giống lúa, sản xuất phân vi sinh, nhân rộng các mô hình sản xuất nông nghiệp công nghệ cao; điều tra, lập bản đồ nông hóa thổ nhưỡng, số hóa cơ sở dữ liệu phục vụ bố trí cây trồng phù hợp với từng loại đất và mở rộng dự án cung cấp thông tin khoa học, công nghệ phục vụ sản xuất nông nghiệp và xây dựng nông thôn mới.

Hải Dương đang duy trì hệ thống giám sát tự động thông số môi trường nước thải, khí thải bằng công nghệ GSM/GPRS cho các khu, cụm công nghiệp. Nhiều tiến bộ khoa học và công nghệ khác đang áp dụng hiệu quả ở những lĩnh vực khác nhau như: kết nối cơ sở dữ liệu trong cải cách hành chính từ tỉnh đến xã; áp dụng phần mềm trong quản lý giao thông, vận tải và một số dự án đầu tư; áp dụng hệ thống tưới nước theo công nghệ tiên tiến; nhiều kỹ thuật mới trong phẫu thuật và điều trị bệnh được ứng dụng thành công…

Để yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội của tỉnh trong thời đại 4.0, ở lĩnh vực nông nghiệp cần tăng cường công tác bồi dưỡng, đào tạo nguồn nhân lực cán bộ kỹ thuật, cán bộ quản lý đáp ứng yêu cầu chỉ đạo phát triển nông nghiệp thông minh 4.0; Tăng cường tuyên truyền tập huấn để nông dân tiếp cận với các công nghệ của cách mạng công nghiệp 4.0 ứng dụng trong nông nghiệp, để nông dân biết tìm hiểu, học hỏi, áp dụng; Hỗ trợ các mô hình, các dự án khởi nghiệp ứng dụng công nghệ 4.0 như IOT, đèn LED, ứng dụng các loại phân bón nano, sử dụng máy bay không người lái trong làm dịch vụ phun thuốc bảo vệ thực vật, sử dụng các giống cây con mới ứng dụng công nghệ 4.0,… vào sản xuất. Tạo điều kiện để các doanh nghiệp sản xuất vật tư nông nghiệp, dịch vụ nông nghiệp, sản xuất nông nghiệp ứng dụng công nghệ cao, công nghệ 4.0 như IOT, Blockchain,… vào sản xuất nông sản chất lượng cao, an toàn.

Đối với ngành du lịch: cần xây dựng cơ sở dư liệu du lịch, thực hiện số hóa toàn bộ dữ liệu du lịch của tỉnh Hải Dương; xây dựng cổng thông tin du lịch, bản đồ số du lịch, ứng dụng du lịch cho di động.

Trong lĩnh vực công nghiệp, Hải Dương cần nâng cao nhận thức về cuộc cách mạng công nghiệp 4.0 cho các cơ quan hoạch định chính sách, doanh nghiệp; thúc đẩy đổi mới sáng tạo ở các doanh nghiệp và cơ quan nghiên cứu. Đồng thời nâng cao kỷ luật hành chính, kỷ luật công vụ của cán bộ công chức để thực thi hiệu quả chính sách đổi mới sáng tạo…

Ngành công nghiệp xây dựng cũng không ngoại lệ. Các ứng dụng công nghệ mới đã và đang dẫn đến những thay đổi lớn trong ngành xây dựng, là thách thức lớn với đội ngũ những người hoạt động trong lĩnh vực này. Muốn bắt kịp với sự phát triển của xã hội, đội ngũ trí thức ngành xây dựng cần thay đổi, nâng cao trình độ để thiết kế, xây dựng và quản lý được những căn hộ thông minh, tòa nhà thông minh, thành phố thông minh, kết cấu hạ tầng thông minh thông qua ứng dụng công nghệ AI (trí tuệ nhân tạo thông minh), công nghệ ICI, công nghệ in 3D, công nghệ thực tế ảo VR, công nghệ BIM.

Đối với lĩnh vực giáo dục, cần áp dụng những thành tựu của CMCN 4.0 để đẩy mạnh phong trào xây dựng các mô hình “gia đình học tập”, “dòng họ học tập”, “cộng đồng học tập”, “đơn vị học tập”. Trong lĩnh vực xây dựng, các doanh nghiệp xây dựng cần đổi mới công nghệ, đa dạng hóa nguồn nhân lực và cập nhật công nghệ mới, kiến thức mới, hợp tác với các doanh nghiệp có công nghệ tiên tiến; cơ quan quản lý nhà nước cần sửa đổi chính sách phù hợp về điều kiện kinh doanh hoạt động xây dựng, quy chế quản lý đầu tư xây dựng; đào tạo, đổi mới đội ngũ cán bộ quản lý xây dựng cơ bản, quản lý đô thị, quản lý nông thôn mới…

Cuộc Cách mạng Công nghiệp lần thứ tư tác động tới cuộc sống toàn nhân loại, vì vậy bên cạnh việc tuyên truyền, mỗi trí thức cần có nhận thức, hành động và thay đổi phù hợp để thích nghi và nắm bắt cơ hội do cuộc CMCN lần này mang lại.

Tác giả bài viết: Trần Thủy
Đánh giá bài viết
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
 

ddkhtt1

Bản tin PBKT số 173/2018 new (1)

Market Ban tin so 173 trang1 chuan 28 11small

Phổ biến kiến thức theo Chuyên đề new (1)

Trang 1 Chuyen de Pho bien kien thuc thang 12 2018 (final) small